صفر تا صد “تحقیق معماری” در عصر اطلاعات

Image result for GRAPHIC FOR RESEARCH IN ARCHITECTURE

(2017) MVRDV presents a hotel you can reconfigure at Dutch Design Week

مقدمه

سلام و صد سلام بر دوستان نازنینم، معمارهای آینده ی و متخصصین دانشگر و هنرمندم. امروز روی صحبتم با تحصیلات تکمیلی هاس، هر چند رفقای کارشناسی معماری هم داریم که یه جورایی از تحقیق و مطالعه تئوریک خوششون میاد. عزیزان، هر آنچه ما در بیرون در دنیای معماری در حال تجربه کردنش هستیم، بیس و پایه اش بر می گرده به اندیشه ورزی و مطالعات تاریخی، فلسفی، حکمی، اجتماعی و … یعنی ممکن نیست شما با اثری ماندگار طرف باشید ولی هیچ پیش زمینه تئوریک پشت اون نباشه. به قول استاد میرمیران فرم ها زمانمند هستند حتی سبک ها ولی آنچه که در معماری در طول هزاران سال دوام داشته، اندیشه ی معمارانه است یا به قولی مفاهیم نظری معمارانه که اینها زمانمند نیستند و ردپاشون رو میشه در تاریخ دنبال کرد. به طور مثال دست یابی به شفافیت یا ترانسپارانسی در معماری از زمان اهرام مصر وجود داشته و معماران در طی سالیان سال تلاش و تجربه کم کم از توده کاسته و به فضای معماری افزده ان و این شد که ما در معماری مدرن به اوج شفافیت می رسیم با بنایی مثل خانه شیشه ای فیلیپ جانسون( هر چند معماری ایرانی در این مسئله از زمان صفوی پیشگام بوده!). بنابراین اگر اهل کنجکاوی در اصل و ریشه مفاهیم و سبکها و آثار معماری هستید، به مقاله درستی رجوع کردین، تبریک میگم! با من باشید تا مروری داشته باشیم به چگونگی تحقیق و تفحص در معماری به خصوص با تکیه بر آخرین دستاوردها در عصر اطلاعات. دوستم دارم اینقدر این پست رو ساده بنویسم که حتی بچه های غیر معماری هم استفاده کنن و به قول انیشتین، شما باید بتوانید نظریه تان را به زبان ساده در حد قابل فهم بودن برای یک کودک 4 ساله توضیح دهید. پس بسم الله.

یه داستان

اگر برگردم به دوران دانشجویی خودم، همیشه عاشق کتابخونه بودم و به خصوص اون کتابهایی از معماری و هنر که بسیار شیرین و داستان وار نوشته شده بودن. ولی تو دوره ما (سال 1380-1384) کمتر می تونستی کتابی قابل فهم و روان پیدا کنی اونم تو حوزه معماری. این دغدغه فهم عمیقتر مطالب بالاخره کار خودشو کرد و یکی از هم کلاسی های خوبم به من پیشنهاد همکاری در یک طرح پژوهشی دانشگاهی که توسط یکی از استادهای خوش ذوقمون گرفته شده بود، داد و من مزه ی اولین کار پژوهشی رو تو همون ترم های آخر کارشناسی چشیدم. با تحویل اون کار اونم به شیوه ایی هنری و عالی به لحاظ متن و تصاویر احساسی داشتم بسیار وصف ناپذیر که جای خالی تمام اون ایده های ناتمام تو بخش طراحی و عملی رو برام یه جورایی پر کرد. بعد کارشناسی من هنوز تشنه آموختن بودم از علم معماری و بدون هیچ تریدی گفتم می خوام ارشد بخونم. در حین آماده شدن واسه کنکور کارشناسی ارشد،  یادمه یکی از بهترین استعدادهای خلاصه نویسی ام رو ، رو کردم و تا می تونستم مطالب بیشتر از جزواتم رو در شیتهای A2 جانمایی کردم با خودکارهای رنگی و تصاویر مرتبط. رتبه ارشدم  در بخش کتبی تک رقمی نبود ولی مجاز شدم. وقتی وارد کارشناسی ارشد شدم با رتبه تک رقمی به خاطر نمره ی بالام تو بخش اسکیس، از اینکه تحقیق و طراحی رو در کنار هم تجربه می کردم خوشحال بود. دیگه طرح هام فرمال صرف نبود. مثلاَ من و هم کلاسی هام برای طراحی ایستگاه مترو کلی کارهای میدانی انجام دادیم. سر پایان نامه هم من کار مصاحبه و مطالعات موردی رو عملا تجربه کردم.

یادمه اولین مقاله مستخرجم از پایان نامه ی ارش، 50 صفحه شد که حسابی استادمو شاکی کرده بودم، خوب اون اولین بار بود که داشتم مقاله می نوشتم. بعدش اینقدر ذوق سخرانی داشتم که مقالاتمو به همایش ها می فرستادم و حتما تو بخش ارائه ی شفاهی اسم نویسی می کردم. بعد یه وقفه 4 ساله بین ارشد و دکتری که مشغول تحقیق و تدریس بودم، ماهیچه های آنالیز کردنمو حسابی قوی شده بودن و وارد دکتری شدم. تو دروس دکترا فقط کارمون تحقیق بود و من چون جدایی طراحی از تحقیق رو اصلا دوستم نداشتم (جریانی که در ایران حاکمه!) خیلی دوس داشتم یه تجربه ای مثل دانشگاه هاروارد رو داشته باشم که بچه های دکتریش نه تنها کلی سفر می کردند بلکه اسم دکترای طراحی معماری پشت مدرکشون بود. بهرحال رفتن به دیار غربت با وجود میل شدیدم امکان پذیر نبود. من هم بعد سپری کردن واحدها و امتحان جامع و چاپ چندتا مقاله با استاد بسیار متبحرم، دکتر مازیار آصفی، بالاخره طعم شیرین و حقیقی تحقیق رو چشیدم. مقالات بنده رو می تونید از اینجا ببینید.

پیرو علاقه شدیدم به چاپ مقاله انگلیسی تصمیم گرفتم هر طور شده از وزارت علوم بورسیه واسه فرصت مطالعاتی خارج از کشور بگیرم و خداروشکر اونم جور شد و من اولین مقاله رسمی ژورنالی انگلیسی رو با کمک استادهام به چاپ رسوندم. هنوز که هنوزه مطالعه و تحقیق تو موضوعات مورد علاقه ام از جمله آموزش خلاق و بحث های پایداری اجتماعی و زیست-محیطی و ارتباط هنر و تکنولوژی که بیشتر در قالب مسائل تاریخ و تئوری و بحثهای اجتماعی در معماری قابل دسته بندی هست، چشمه تحلیل و بررسی من رو جوشان نگه داشته . اینها رو گفتم تا کسایی که هنوز راهشونو پیدا نکردن، دلشون گرم بشه و بدونن که به هر چیزی که دوست دارن با صبر و اقدام مستمر و در زمان مناسب اش دست پیدا می کنند.

چرا تحقیق

اگر بخوام خیلی خلاصه بگم؛ ما معمارها بسیار به تحقیق نیازمندیم و اصلاَ خود معماری یه جور پروسه تحقیقی به شمار می آد. ما رشته مون بدون گره زدنش به تاریخ و فلسفه و اجتماع و محیط بی معنا هست و برعکس سایر مهندسیا که فقط متخصص در رشته خودشون میشن، ماها ناچاریم یه پامون زمین باشه و با واقعیتها سر و کار داشته باشیم و یه پامون هوا باشه و با مفاهیم و ایده ها و اندیشه ها کلنجار بریم. شکر، این هم قسمت ماست و من که خیلی راضیم که رشته مون یه جورایی هر دو تا مزیت رو داره. شاید لکوربوزیه اگر کتاب “به سوی معماری جدید” رو نمی نوشت اصلاَ اینقدر تاریخ ساز و سبک آفرین نمی شد. یا فرانک لوید رایت بدون طرح معماری ارگانیک، نمی تونست “خانه آبشارشو تا به اون حد زیبا و الهام  بخش و در تعامل با طبیعت بسازه. پس شاید همه ما حوصله تحقیق و خوابیدن گوشه کتابخونه رو دوست نداشته باشیم ولی همین تفکرات عمیق و  اندیشورزانه، معماری رو تا به دین حد به جلو بردن و جایی که اندیشه ای برخلاف رویکرهایی انسانی و محیط زیست-گرایانه بوده، جریانات معماری آوانگارد خلق شده اند.

درد و رنج تحقیق

اگر از من بپرسید درد و رنج دانشجویان معماری ما در حوزه تحقیق از اونجا ناشی میشه که علت، چرایی و مفید بودن تحقیق در معماری، به درستی توسط اساتید مطرح نشده. درد و رنج دوم ناشی از عدم انطباق علایقمون با شغلمون هست. خیلی ها علیرغم میل باطنی شون به خاطر مدرک بهتر وارد دوران تحصیلات تکمیلی میشن و بنابراین آنچنان که باید و شاید محقق خوب و عالی معماری کمتر سراغ داریم؛ کسی که دغدغه اش نوشتن و تحقیق باشه و حتی فکر کنه کاریی مهم تر از صرف ساختن بنایی فیزیکی انجام میده. و درد سوم تحقیق، انتظار بیش از حد از خودمون در اول راه هست و چون به حد کمال کاری انجام نشه دیگه حوصلمون سر میره و میگیم من این کاره نیستم!دوستان، هیچ کس مادرزاد محقق به دنیا نیوده اگر کسی هم ژست محقق میگیره و میگه این تو خون منه، فقط غرور محضه. شاید عوامل وراثتی و پیش زمینه های خانوادگی درصدی تأثیر داشته باشن ولی به هیچ وجه تعیین کننده نیستند. از هر جایی هستید شروع کنید به نگاه عمیق به مسائل، هزار بار بخونید و یکبار بنویسید. میگن هر کسی هزار بیت شعر حفظ باشه، خودش میشه شاعر. تحقیق در معماری هم مستثنی از این قضیه نیست.

لذت تحقیق

و اما لذت تحقیق، شما رو وصل میکنه به آخرین دستاوردهای بشری؛ دانشی که دست به دست گشته تا رسیده به دست شما و منتظره تا با کمک خلاقیت شما و زاویه نگاه خاص شما، یه قدم دیگه جلو برده شه. و همه میدونیم که اونچه که امروزی حتمی و قطعی به نظر میاد، به راحتی قابل کنار گذاشته شدن توسط تئوری های آینده هست. تصور کنید شما طی یه تحقیق به روشی تازه در سیستم های ساختمانی می رسید که نه تنها در برابر زلزله سبک و ایمن هست بلکه مصالحش، قابل برگشت به چرخه حیات مجدد هست و هیچ محدودیتی به لحاظ طراحی و چیدمان فضا ها ایجاد نمیکنه. یا فرض کنید شما با الهام از یه کرم ابریشم و ترکیب اون با رباتهای پیشرفته یه گنبد با الیاف ابریشم بسازید و ترکیب علم و عمل رو به منتهای درجه خود برسونید کاریی که خانم ناری عثمان در دانشگاه ام آی تی در آزمایشگاه معماری اش انجام میده. می تونید متن سخنرانی تصویری ایشونو رو از این لینک ببینید. و یا با وجود اینکه یه آدم بسیار فنی و به اصطلاح گیک هستید یه تحقیق عملی راجب خونه های “زیرو انرژی” انجام بدین مثل این خانم مهندس (کاترین موهر) در برنامه تدتاک که می تونید با این لینک باهاش آشنا بشید. پس می بینید تحقیق در معماری چقدر میتونه هیجان انگیز باشه.

روش الگوبرداری

اگر بخوام یه نسخه بسیار کارآمد و بی- برو -برگرد برای شروع یادگرفتن تحقیق در معماری رو براتون تجویز کنم، “روش الگو برداری” رو پیشنهاد می کنم که آنتونی رابینز در کتاب “به سوی کامیابی” خودش آموزش داده و من هم به کرات ازش استفاده کردم و نتیجه بخش بوده. شما کافیه یه مقاله ای که به نظرتون همه چیز تمامه، بردارید و شروع کنید به جانمایی جملات خودتون و موضوع خودتون در قالب اون مقاله ی ایده آل. و بدین منوال تا وقتی حرفه ای نشدین از این تکنیک استفاده کنید و هر بار  یک مقاله جدیدی رو الگوی خودتون قرار بدین. نترسید این تقلید خیلی خیلی بهتر از اشتباهات فاحش و من-در-آری هست. اما وقتی حسابی تبر تونو تیز کردید در زمینه تحقیق، تا می تونید نو آور باشید و حتی اجازه دارید قوانین رو به راحتی بشکنید. و این روش ارزش امتحان کردنشو داره و من به شخصه تضمین اش می کنم. اگر سئوالی در این رابطه داشتی یه تیکت برا تیم معمار دیتا بفرست. مشاوران آنلاین ما حاضرن تا تو رو تبدیل به یه اسطوره تحقیق در زمینه مورد نظرت کنند.

چهارچوب تحقیق

اینجا می خوام سر راست ترین چهارچوب و ساختار تحقیق رو (در 10 گام)که برای همه رشته ها یکی هست رو معرفی کنم. 1-عنوان 2- چکیده 3-کلمات کلیدی 4- مقدمه 5-مرور ادبیات موضوع(پیشینه) 6- روش تحقیق 7- یافته ها  8- بحث و برسی 9-نتیجه گیری 10-منابع.(برای مطالعه بیشتر اینجا را ببینی.) البته این ترتیب الزاماَ معنی نمیده که مثلاَ چکیده اول از همه نوشته میشه و منابع آخر از همه میاد. بلکه برعکس ما اول یه مجموعه ای از منابع مربوط به تحقیقات مشابه رو  بر اساس موضوع منتخبمون پیدا می کنیم در حالی که بیان مسئله مونو  در قسمت مقدمه رو هم با کمک این منابع جلو می بریم. و بعد  شروع می کنیم به پیدا کردن جایگاهمون در موضوع مورد نظر باتوجه به پیشینه موجود؛ و در ادامه با انتخاب یک روش تحقیق مناسب، به اجرای تحقیق پرداخته و نهایتاَ نتایج مون رو ارائه میدیم؛و بعدش به بحث روی یافته هامون و مقایسه اون با یافته های تحقیقات مشابه می پردازیم و دست آخر نتیجه ی کلی تحقیق رو که یه جورایی پاسخ سئوالات مطرح شده در مقدمه هست یا اثبات فرضیه های مطرح شده، میاریم. و برخلاف تصور بعد اینکه همه چی تموم شد به شکلی هنرمندانه و طبق فرمول مشخصی جمله به جمله چکیده رو می نویسیم که انعکاسش در عنوان و کلمات کلیدی باید مشهود باشه و کسی با خوندن فقط همین متن کوچک 250-300 یا 500 کلمه ای مشتاق میشه که بقیه متن رو بخونه یا نه و منصرف میشه.

این یک کلیتی بود تا قورباغه لزج و دوست نداشتنی تحقیق رو برای خودمون  خوشمزه کرده و به قول بریان تریسی اونو  زود و بدون فوت وقت قورت بدیم! تیم من به خاطر وجود نخبگانی چون خانم دکتر الناز ایمانی و خانم دکتر گیسو سلخی که جزء برترین دانشجویان معماری در داخل و خارج از کشور هستند، در کنار شما هستیم تا به هرگونه سئوالات وابهامات شما در این مسیر پاسخ بدن و همراه شما باشن تا یک تجربه بی نظیری از تحقیق در معماری رو تجربه کنید.

معرفی نرم افزارهایی در باب تحقیق

Mendeley

Microsoft word

Acrobat professional

Survey Monkey

Google Form

Nivo

End Note

LaTex

SPSS

سخن آخر

در پایان عرایضم می خوام شما را مهمون یک نکته کلیدی در زمینه دستیابی به اهداف تحقیق تون کنم. یکی از منتور های من می گفت دو جور داستان برای آدمهای موفق داریم. بعضی ها داستانشون تحقیقی هست مثل آقای ناپلئون هیل که با کتاب پر فروش و تاریخی اش به نام “بیندیشید و ثروتمند شوید” که شروع به جمع آوری اطلاعات راجب افراد موفق تاریخ کرد و تحقیقاتی در باره اینکه چطور میشه موفق شد انجام دادن و بدین وسیله معروف شد و نام و آثارش ماندگار شد و دسته دوم به صورت تجربی موفق شدن مثل استیو جابز و وارن بافت که زندگی شخصی شون منبع الهام بخشی هست برای خیلی ها که کسب و کارشون رو تازه راه اندازی کردن و البته دسته سومی هم هستن که نه تنها تحقیق انجام دادن بلکه تجربه ی یه زندگی موفقیت بار رو هم داشتند از جمله خانم اپرا وینفری که اول شروع به تحقیق و مصاحبه رو آدماهای موفق کرد و بعد خودش تبدیل به یکی از زنان موفق و به یاد ماندنی در طول تاریخ شد. و جمله نهایی اینکه:

 “پیش از آنکه بالارفتن از نردبان موفقیت را آغاز کنید، مطمئن شوید که نردبان را به ساختمان مناسب تکیه داده اید.”

استفان کاوی

نمونه فایل مقالات در بخش دانلودها

پاورپوینت سمینارهای دکتری

تحقیقات چاپ نشده در دکتری

تحقیقات دوران ارشد

اگر مطلب را می پسندید لطفا آنرا به اشتراک بگذارید.

دیدگاهی بنویسید

0